ปราชญ์แห่งบ้านป่ากว๋าว แนะเทคนิคเพาะพันธุ์ลูกปลานิลให้มีคุณภาพ

คุณจำนงค์ บุญเลิศ ปราชญ์ปลานิลแห่งบ้านป่ากว๋าว อ.พาน จ.เชียงราย จบเพียง ป.4 แต่มีความรู้ความเชี่ยวชาญด้านการเพาะพันธุ์ปลานิล คิดค้นเทคนิค และอุปกรณ์ในการเลี้ยงปลานิลได้อย่างน่าทึ่ง ทำให้ได้รับการยกย่องให้เป็นเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ และรางวัลเกียรติยศอีกมากมาย “เริ่มทำฟาร์มเพาะเลี้ยงปลานิลมาตั้งแต่ปี 2522 โดยเริ่มต้นจากการทำบ่อเลี้ยงปลานิลขนาดเล็ก ไปพร้อมกับการเรียนรู้จากประสบการณ์ของผู้รู้ในท้องถิ่น อ่านจากในตำรา ลองผิดลองถูกมาหลายครั้งจนเกิดเป็นองค์ความรู้  สามารถนำความรู้และประสบการณ์ที่สั่งสมมายาวนาน นำมาใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพและขยายรูปแบบการเพาะเลี้ยงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง” ตามปกติแล้วรูปร่างลักษณะภายนอกของปลานิลตัวผู้และตัวเมียจะมีลักษณะคล้ายคลึงกันมาก แต่จะสังเกตได้โดยการดูอวัยวะเพศที่บริเวณใกล้กับช่องทวาร ตัวผู้จะมีอวัยวะเพศลักษณะเรียวยื่นออกมา ส่วนตัวเมียจะมีลักษณะเป็นรูค่อนข้างใหญ่และกลม ขนาดของปลาที่ดูลักษณะเพศได้ชัดเจนนั้น ต้องมีขนาดยาวตั้งแต่ 10 เซนติเมตรขึ้นไป ในกรณีที่ปลามีขนาดโตเต็มที่แล้วนั้น อาจจะสังเกตเพศได้ด้วยการดูสีที่ลำตัว เพราะปลาตัวผู้จะมีสีเข้มตรงบริเวณใต้คางและลำตัว ต่างกับปลาตัวเมีย และยิ่งใกล้ฤดูใกล้ผสมพันธุ์ สีก็จะเข้มยิ่งขึ้น “ปลานิลที่เลี้ยงไว้ สามารถแปลงเพศจากปลานิลตัวเมียให้เป็นตัวผู้โดยการใช้ฮอร์โมน ซึ่งปลานิลที่แปลงเพศยังสามารถขยายพันธุ์ได้ ส่วนปลานิลที่เป็นพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์จะถูกเลี้ยงด้วยกันในบ่อซีเมนต์ โดยธรรมชาติของปลานิลจะวางไข่ในช่วงฤดูฝน จึงได้คิดค้นการใช้สปริงเกอร์เพื่อเปิดน้ำตลอดเวลา ใช้หลอกปลานิลที่เลี้ยงไว้ว่า เข้าช่วงฤดูฝนแล้ว ต้องรีบผสมพันธุ์และวางไข่” การเพาะพันธุ์ปลานิลให้ได้ผลดีและมีประสิทธิ์ภาพ คุณจำนงค์บอกว่า ต้องได้รับการเอาใจใส่และมีการปฏิบัติในด้านต่างๆ เช่น การเตรียมบ่อเพาะเลี้ยง การเลี้ยงแม่พันธุ์ การตรวจสอบลูกปลา และการอนุบาลลูกปลา อย่างถูกหลักและวิธีการ ตามธรรมชาติของปลานิลเวลาวางไข่ ตัวผู้จะทำรังให้สวยงามเพื่อล่อตัวเมียมาผสมพันธุ์ที่รังของมัน จากนั้นผ่านไป […]

Read More

นักวิจัยประมงไทยสุดเจ๋ง เปลี่ยนเศษหนังปลานิลเหลือทิ้ง ทำ “คอลลาเจน”คุณภาพสูง

นายอดิศร พร้อมเทพ อธิบดีกรมประมง กล่าวว่า กรมประมงได้ศึกษาวิจัยเพื่อหาแนวทางในการนำเศษเหลือทิ้งจากหนัง เกล็ด ครีบ และก้างปลานิลมาใช้ประโยชน์ โดยผลิตเป็นคอลลาเจน ซึ่งเป็นทางเลือกใหม่ในการแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่า และเป็นการช่วยลดปัญหาขยะที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ทั้งนี้ ปลานิลถือเป็นปลาน้ำจืดที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจของประเทศไทย โดยจากข้อมูลในปี 2559 มีปริมาณผลผลิตปลานิลจากการเพาะเลี้ยงถึง 176,463 ตัน มีการส่งออกปลานิลและผลิตภัณฑ์กว่า 7,975.4 ตัน คิดเป็นมูลค่า 598.5 ล้านบาท โดยส่งออกในรูปแบบของเนื้อปลานิลแปรรูปแช่แข็งและแช่เย็น ถึงร้อยละ 38.1 ซึ่งการแปรรูปดังกล่าวนี้ทำให้เกิดเศษเหลือทิ้งจากหนัง เกล็ด ครีบ และก้างปลา ปริมาณมากถึงร้อยละ 50-70 ของวัตถุดิบเริ่มต้น นายปวเรศวร์ อินทุเศรษฐ นักวิชาการผลิตภัณฑ์อาหารชำนาญการพิเศษ กองวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีอุตสาหกรรมสัตว์น้ำ กรมประมง นักวิจัยผู้ศึกษาวิจัยเรื่อง “การสกัดคอลลาเจนที่ละลายในกรดจากหนังปลานิล” กล่าวเพิ่มเติมว่า ปัจจุบันเศษเหลือทิ้งจากการแปรรูปสัตว์น้ำส่วนใหญ่ถูกใช้ในอุตสาหกรรมอาหารสัตว์และการทำปุ๋ย ซึ่งนับว่ามีมูลค่าค่อนข้างต่ำ จึงมีแนวคิดที่จะนำเศษเหลือทิ้งจากปลานิลมาศึกษาวิจัยเพื่อเพิ่มมูลค่าให้สูงขึ้น ด้วยการสกัดเป็นคอลลาเจนเพื่อใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมต่าง ๆ เช่น เครื่องหนัง ยารักษาโรค วัสดุทางการแพทย์ เครื่องสำอาง อาหาร และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เป็นต้น […]

Read More

กากถั่วเหลือง อาหารสัตว์ที่เป็นที่นิยม เพราะประหยัดและคุณค่าสูง

กากถั่วเหลือง อาหารสัตว์ที่เป็นที่นิยม เพราะประหยัดและคุณค่าสูง               สำหรับผู้ประกอบการฟาร์มสัตว์ต่างๆ ในปัจจุบันไม่ว่าจะเป็นฟาร์มหมู ฟาร์มไก่ ฟาร์มวัว หรือแม้แต่กระทั่งสัตว์น้ำอย่างปลา กุ้ง เป็นต้น สิ่งที่สำคัญที่สุดก็คงเป็นอาหารสัตว์เหล่านั้น ในปัจจุบันอาหารสัตว์มีให้เลือกมากมายหลายแบบ อย่างอาหาสำเร็จรูป อาหารผสม และหนึ่งในอาหารที่เป็นที่นิยมมาก ก็คือ กากถั่วเหลือง เพราะอุดมไปด้วยโปรตีนและสารอาหารหลักต่างๆ มากมาย ทั้งยังราคาไม่แพง สามารถควบคุมต้นทุนอาหารสัตว์ได้อย่างแน่นอน โปรตีน เป็นโภชนะที่สำคัญอย่างหนึ่งสำหรับการดำรงชีวิต และการให้ผลผลิตของสัตว์ สัตว์จะได้รับโปรตีนจากอาหารหยาบ และอาหารข้น ซึ่งอาหารข้นจะเป็นอาหารที่มีโปรตีนสูง โดยเฉพาะวัตถุดิบแหล่งโปรตีนได้แก่ ปลาป่น กากถั่วเหลืองต่างๆ กากเมล็ดทานตะวัน ฯลฯ เมล็ดถั่วเหลือง เป็นอาหารแหล่งโปรตีนที่นำมาใช้เป็นวัตถุดิบอาหารสัตว์ได้ดี เพราะมีโปรตีนสูงถึง 34 เปอร์เซ็นต์ และเป็นโปรตีนที่มีคุณภาพสูงมีกรดอะมิโนจำเป็น (Essential amino acid) หลายชนิด แต่มี Cystine และ Methionineในระดับต่ำ มีฟอสฟอรัสสูง แต่มีแคลเซี่ยม และวิตามินบีต่ำ การใช้เมล็ดถั่วเหลืองดิบเลี้ยงสัตว์ จะทำให้สัตว์ได้รับประโยชน์จากโปรตีนไม่เต็มที่ มีการเจริญเติบโตต่ำ หรือชงักการเจริญเติบโต เพราะเมล็ดถั่วเหลืองดิบมีสารยับยั้งการใช้ประโยชน์จากโปรตีน (Trypsin Inhibitor) […]

Read More

คุณภาพของอาหารสัตว์

สัตว์จะเจริญเติบโตดี และให้ผลิตผลสูง ถ้าได้รับอาหารคุณภาพดี และเพียงพอกับความต้องการของร่างกาย คุณภาพของอาหารสัตว์สามารถตรวจสอบได้ เช่น การตรวจสอบรสชาติ การเกิดเชื้อรา การมีสารพิษเจือปน และการตรวจหาปริมาณสารอาหาร วิธีตรวจสอบทั่ว ๆ ไป คือ การวิเคราะห์หาส่วนประกอบทางเคมี เช่น หาปริมาณโปรตีน ไขมัน กากหรือเยื่อใย แร่ธาตุ ค่าพลังงาน สารย่อยยาก เช่น ลิกนิน ตลอดจนสารพิษ และการย่อยได้ ค่าการย่อยได้ หมายถึง ปริมาณอาหารที่ไม่ถูกถ่ายออกเป็นมูล คิดเป็นร้อยละของอาหารที่สัตว์กินได้ ทดสอบโดยให้สัตว์กินอาหารที่ต้องการ ชั่งน้ำหนักอาหารที่สัตว์กินได้ และชั่งมูลที่ถ่ายออกทุกวัน เป็นเวลา ๑๔ วัน น้ำหนักอาหารที่กินได้ ลบด้วยน้ำหนักมูลที่ถ่ายออก เป็นค่าของอาหารที่ถูกย่อย ดังสูตรคำนวณนี้  สูตรคำนวณจำนวนร้อยละของอาหารที่ย่อยได้ วัตถุดิบอาหารสัตว์ชนิดใดที่มีค่าการย่อยได้สูงถือว่า อาหารสัตว์ชนิดนั้นมีคุณค่าอาหารสัตว์ดี หรือคุณภาพดี หมายความว่า สารอาหารถูกนำไปใช้หล่อเลี้ยงร่างกายได้มาก เช่น เมล็ดข้าวโพด มีค่าการย่อยได้ร้อยละ ๘๐ ใบข้าวโพดมีค่าการย่อยร้อยละ ๕๕ แสดงว่า เมล็ดข้าวโพดมีคุณค่าอาหารสัตว์ดีกว่า ส่วนการวิเคราะห์องค์ประกอบทางเคมีของอาหารสัตว์ เป็นการแยกหาสัดส่วนของสารอาหารต่าง […]

Read More

เทคนิคการเลี้ยงโคในแบบประหยัด

การเลี้ยงโคด้วยวิธีที่ประหยัดจะทำให้ลดต้นทุนในการประกอบอาชีพเลี้ยงโค โดยเฉพาะโคเนื้อจะทำให้เพิ่มผลกำไรต่อเกษตรกรได้อย่างมาก เทคนิคในการเลี้ยงโคแบบประหยัดมีดังนี้ 1 เทคนิกการคัดเลืองโคที่จะนำมาเลี้ยงและการจัดการเกี่ยวกับโรงเรือนของโคให้เลือกโคที่มีอายุประมาณ 1 ปี ดูลักษณะว่าเป็นโคที่มีลักษณะดี สามารถนำมาขุนแล้วสร้างกำไร โดยควรเลือกโคเพศผู้เป็นหลักมากกว่าโคเพศเมีย เพราะเมือขุนแล้วจะตัวใหญ่ให้น้ำหนักมากกว่า โคตัวผู้ยังใช้ระยะเวลาในนการขุนสั้นกว่าโคเพศเมียด้วย เมื่อได้โคมาแล้วก็นำมาเลี้ยงในคอกดินที่ได้เตรียมเอาไว้ให้โค เป็นคอกพื้นดินมีหลังคามุงด้วยจาก กั้นไม้ทำเป็นล็อคแยกมีรางน้ำไว้ตำแหน่งข้างหลัง ส่วนรางอาหารไว้ตำแหน่งข้างหน้า 2 การให้อาหารแก่โคมื้อของการให้อาหารแก่โคคือ มื้อเช้า มื้อเย็น รวมสองมื้อ โดยอาหารประกอบไปด้วยฟางข้าวและ อีเอ็มเจือจาง รวมถึงอาหารโคที่ทำเอง มีสูตรและวิธีทำคือส่วนประกอบของอาหารโคประกอบไปด้วย มันเส้น 50 กก. กากปาล์ม 11 กก. ใบกระถิน 6 กก. ถั่วเหลืองบด 4 กก. กากมะพร้าว 6 กก. ข้าวโพดบด 6 กก. ปุ๋ยยูเรีย 2 กก. รำอ่อน 12 กก. พรีมิค 2 ขีด ไดแคลเซี่ยม 1 กก. […]

Read More

วิธีการ และแนวทางการเลี้ยงปลาดุก

การเลี้ยงปลาดุก  สามารถเลี้ยงได้ทั้งในบ่อดิน  บ่อซีเมนต์และในกระชัง  แต่ส่วนมากนิยมเลี้ยงในบ่อดิน  ซึ่งขนาดบ่อดินที่เหมาะสมควรมีขนาดไม่เกิน  1  ไร่ การเลือกสถานที่ ปัจจัยที่ควรนำมาพิจารณาในการเลือกสถานที่สร้างบ่อเลี้ยงปลา  มีดังนี้           1.  สถานที่ไม่เป็นที่ลุ่มหรือที่ดอนเกินไป  สามารถจัดระบบน้ำระบายน้ำเข้า-ออกได้ดี          2.  สภาพดินควรเป็นดินเหนียวสามารถทำเป็นคันบ่อเก็บกักน้ำได้ดี          3.  สภาพน้ำต้องเป็นน้ำสะอาดปราศจากสารพิษของโลหะหนักหรือยาฆ่าแมลง หรือของเสียจากโรงงานอุตสาหกรรม          4.  ทางคมนาคมสะดวก การเตรียมบ่อเลี้ยงปลามีวิธีการเตรียมบ่อดังนี้1.  บ่อใหม่–  ใส่ปูนขาวเพื่อปรับสภาพดินในอัตรา  60-100  กิโลกรัม/ไร่  โดยให้ทั่วพื้นบ่อ–  ใส่ปุ๋ยคอกอัตรา  200  กิโลกรัม/ไร่  โดยโรยให้ทั่วบ่อ–  เติมน้ำให้ได้ระดับ  40-50  เซนติเมตร  ทิ้งไว้  3-5  วัน  จนน้ำเริ่มเป็นสีเขียวระวังอย่าให้เกิดแมลง หรือศัตรูปลา          2.  บ่อเก่า             –  ทำความสะอาดบ่อลอกเลนให้มากที่สุด              –  ใส่ปูนขาวอัตรา 60-100  กิโลกรัม/ไร่             –  ตากบ่อให้แห้ง  ประมาณ  7-15  วัน             –  นำปุ๋ยคอกใส่ถุงแขวนไว้ตามมุมบ่อประมาณ  60-100  กิโลกรัม/ไร่  เพื่อเพิ่มอาหารธรรมชาติ              –  เติมน้ำ  40-50  เซนติเมตร  ทิ้งไว้  3-5 วัน  จนน้ำเป็นสีเขียว        ก่อนปล่อยปลาควรตรวจวัดความเป็นกรด-ด่างของน้ำอีกครั้ง  ถ้าไม่ถึง  7.5-8.5  ควรน้ำปูนขาวละลายน้ำสาดให้ทั่วบ่อเพื่อปรับความเป็นกรด-ด่าง  ให้ได้  7.5-8.5 การเตรียมพันธ์ปลาการเลือกซื้อลูกปลาควรพิจารณาปัจจัยต่าง ๆ  ดังนี้          1.  แหล่งพันธุ์หรือบ่อเพาะฟัก  ควรดูจาก              –  ความน่าเชื่อถือและไว้วางใจได้ในเรื่องคุณภาพ              […]

Read More

สารพิษในอาการสัตว์และอัตราการเปลี่ยนอาหารเป็นเนื้อ

สารพิษในอาหารสัตว์ อาหารข้นที่มีข้าวโพด และกากถั่วเป็นส่วนผสม และเก็บรักษาไม่ดี ความชื้นสูง จะมีราบางชนิด เจริญแพร่พันธุ์ปล่อยสารพิษ เช่น เชื้อราแอสเพอร์จิลลัส ฟลาวัส (Aspergillus flavus) ทำให้เกิดสารพิษอะฟลาท็อกซิน ซึ่งทำให้สัตว์ตายได้ หญ้าบางชนิด เช่น หญ้าซอกัม ต้นข้าวฟ่าง ใบมันสำปะหลัง มีสารไฮโดรไซยานิก ทำให้สัตว์ตายได้เช่นกัน สำหรับเชื้อราในเมล็ดถั่ว และข้าวโพด ป้องกันได้โดยการตากเมล็ดที่เก็บเกี่ยวใหม่ให้แห้งดี ก่อนนำไปเก็บ หรือใช้ผสมอาหารสัตว์ ส่วนใบมันสำปะหลัง ควรใช้ใบแห้ง สารพิษจะลดลงไม่เป็นอันตราย อัตราการเปลี่ยนอาหารเป็นเนื้อ อัตราการเปลี่ยนอาหารเป็นเนื้อนี้ บางทีเรียกว่า อัตราการแลกเนื้อ หมายความว่า ในการเจริญเติบโต หรือเพิ่มน้ำหนักตัวของสัตว์ ๑ กิโลกรัม จะต้องใช้อาหารกี่กิโลกรัม ยิ่งใช้อาหารน้อย แต่ได้เนื้อมาก แสดงว่า อาหารนั้นมีคุณภาพดี ในกรณีสุกรขุน ควรมีอัตราแลกเนื้อ ๑:๒.๕ ในกรณีของไก่ ควรมีประมาณ ๑:๒ ระยะเวลาในการขุนสัตว์ ระยะเวลาในการขุนสัตว์ หมายถึง จำนวนวันที่ใช้อาหารเลี้ยงสัตว์ จนสัตว์โตได้น้ำหนักที่ต้องการ เช่น ใช้อาหารสูตรหนึ่งเลี้ยงสุกร […]

Read More